Kościół Wniebowzięcia
Najświętszej Marii Panny
i śś. Piotra i Pawła

Sanktuarium Matki Bożej Hebdowskiej

Opactwo ponorbertańskie (OPraem)
obecnie Ojcowie Pijarzy (SChP)

Matka Boża Hebdowska

Diecezja Kielecka

 width=

Ponorbertański zespół kościelno-klasztorny usytuowany jest na wzgórzu, w malowniczym zakolu Wisły niedaleko Nowego Brzeska. Należy do najcenniejszych pomników architektury średniowiecznej i nowożytnej w Małopolsce. Nie wiemy jak przedstawiał się obraz pierwszego kościoła, ale prawdopodobnie była to drewniana budowla. Ceglaną świątynię, która przetrwała do dziś, zbudowano około połowy XIII wieku. Rozbudowę kościoła i klasztoru rozpoczął w drugiej połowie XVII wieku opat Melchior Olszewski. Klasztor hebdowski odegrał ogromną rolę w naszej historii, a szczególnie w dziejach krzewienia kultury. W roku 1819, po prawie 670 latach ustawicznej pracy w dolinie Wisły, norbertanie po kasacie zakonu, zostali zmuszeni do opuszczenia swej siedziby.
Za panowania króla Bolesława Kędzierzawego, dwaj rycerze: Strzeżysław i Wrocisław, sprowadzają w roku 1146 do Hebdowa – z czeskiego Strachowa – białych zakonników, zwanych od założyciela św. Norberta, arcybiskupa Magdeburga, norbertanami. Pierwsi zakonnicy przybyli wraz z opatem pochodzenia niemieckiego, Wosolanusem (zm. w 1179 r.). Pierwotnie byli tutaj zarówno ojcowie norbertanie, jak i siostry norbertanki ale z czasem konwenty rozdzieliły się. Siostry przeniosły się do Krakowa na Zwierzyniec, a w Hebdowie zostali ojcowie zakonni. W średniowieczu opactwo hebdowskie stało się głównym opactwem polskiej cyrkarii norbertańskiej. Do Hebdowa przynależały wtedy klasztory: Witów, Nowy Sącz, Zwierzyniec, Imbramowice, Busko Zdrój, Krzyżanowice i Płock, a opat hebdowski pod koniec XV wieku szczycił się pierwszeństwem wśród zakonnych dostojników Polski, Czech i Węgier.
W roku 1149 ojcowie wybudowali mały kościółek, a w latach 1649–1727 dokonali jego rozbudowy. Nawę główną wraz z bocznymi zakończono chórem, na którym umieszczono organy oraz dobudowano dwie wieże. Kościół przybrał formę trójnawowej bazyliki. Od wschodu powstała tzw. kaplica oratoryjna. Jest to budowla kwadratowa z trzema apsydami, wieloboczną od wschodu i półkolistymi od południa i północy. Polichromię wykonał malarz Andrzej Radwański. Kopuła ozdobiona jest malowidłami w kształcie ,,medalionów" z wyobrażeniami Ośmiu Błogosławieństw. Na łuku pod kopułą, na którym namalowany jest płaszcz królewski, szyszak, berła królewskie i hetmańskie, wisi olbrzymi herb maryjny w kształcie słońca. Całość zamykają dwie pozłacane rzeźby: św. Norberta i św. Augusta.
Ołtarz główny, w stylu barokowym, ozdobiony lustrami przed konserwacją był koloru czarnego i złotego. Podczas renowacji prowadzonej przez Romana Kiferlinga, okazało się, że pierwotnie zieleń nakładano na srebro, dlatego zdecydowano by ołtarz główny był w tonacji zieleni i złota. W tym duchu dokonano konserwacji stalli i ołtarzy bocznych oraz odnowienia dwóch siedemnastowiecznych świeczników z herbem J. Załuskiego (1729). W ołtarzu głównym znajduje się obraz Przemienienia Pańskiego, który jest zasuwą miejsca, gdzie znajduje się posąg Matki Boskiej – Pani Hebdowskiej. Rzeźba ma wysokość 124 cm, 40 cm szerokości, 25 cm głębokości. Maryja w prawej ręce trzyma berło, natomiast w lewej – Dzieciątko Jezus. Wyraz twarzy Madonny jest pełen dostojeństwa. Dzieciątko Jezus trzyma w lewej rączce jabłko królewskie (symbol władzy), zaś prawą wskazuje na Matkę. Głowę Matki i Dzieciątka zdobią korony wykonane ze srebra, częściowo złocone oraz wysadzane szlachetnymi kamieniami. Matka Boska – Pani Hebdowska czczona była przez wieki przez zakon norbertański. Od kilku lat w kościele trwają prace restauratorskie. Odnowiono już część tzw. kościoła podziemnego, znajdującego się pod kaplicą oratoryjną.